توحيد ، عدل ، نبوّت و امامت قائل به قدم عالم باشد و حكم او در دنيا و آخرت ، فرموده است : « من اعتقد قدم العالم فهو كافر بلا خلاف لأنّ الفارق بين المسلم و الكافر ذلك و حكمه في الآخرة حكم باقي الكفار بالاجماع » « 1 » و حاصل مطلب ما ، در اينجا - كه در مقام ردّ و ابطال يا اثبات بعض آراء و افكار نيستيم چنان كه در مقام بيان حكم فقهى معتقدين به آن هم نمى باشيم - اين است كه اين مباحث اگر چه قائلين به آن به نحوى هم مثلًا مانند قول به حدوث دهرى يا زمان تقديرى از تبعات عقيده به آن ، خود را فارغ بشمارند مباحثى است كه ورود در آن نه وجوب شرعى دارد و نه لزوم عقلى و غور در آن خطرناك و سلامت خروج از آن براى انسان اگر چه از اساطين حكمت و فلسفه باشد تضمين و تأمين نيست و سالك اين طريق اگر چه فقط در يك نقطه و يك مورد در انحراف و ضلالت افتد هرگز معذور نيست . در اينجا با چند جمله از خطبه‌ى عاليه معروف به خطبه اشباح كه به فرموده‌ى سيد اجل رضى عليه‌الرحمة ، از جلائل خطبه هاى حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام است ، اين مطلب عالى عرفانى و بلكه عالى ترين مطالب عرفانى را از زبان آن حضرت كه لسان الله الناطق است ، بيان مى كنيم كه حق اين مطلب ادا شود . مسعدة بن صدقه از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده است كه اميرالمؤمنين عليه‌الصلاة والسلام بر منبر كوفه اين خطبه را انشا فرمودند و

--> ( 1 ) . أجوبة المهنّائية : 88 ، بحارالانوار ، 54 / 247 .